Respecteren van de paarden

Het werken met de paarden is super, die trouwe beesten die je door de moeilijkste en zwaarste omstandigheden in het terrein slepen, ja dan krijg je echt respect voor je paarden ! Allemaal hebben ze zo hun eigen karakter, je kunt vaak deels hun reactie voorspellen, net zoals soms bij mensen.

Onze paarden zijn bij ons echte persoonlijkheden, waar met respect en op een ontspannen wijze mee wordt omgegaan. Wijzelf eisen dat echter ook van onze paarden ten opzichte van de mens. Een paard dat een mens niet respecteert dient dat te leren. Dat is alleen al een kwestie van veiligheid. Hiervoor is duidelijkheid van van mens ten op zichte van het paard essentiëel. De paarden leren bij ons bijvoorbeeld aan een lang halstertouw te lopen achter de ruiter en goed op te letten op de begeleider/ ruiter. Het paard mag niet inhalen en als de begeleider stopt, dient het paard te stoppen en niet over je heen te lopen of gewoonweg daar heen te gaan waar hij wil. Nee, wij zijn de leider, maar dat zijn wij alleen maar omdat het paard heeft geleerd ons te respecteren, en niet omdat wij hem straffen! Dit wordt vooral tijdens de belering als ze jong zijn aan de paarden geleerd. Maar ook de ruiters en menners zelf dienen dit te leren. Het is een kwestie van vooral héél konsekwent zijn, niet denken, ‘oh, wat leuk, hij loopt met me weg, hij is zoo lief……’ Nee, duidelijk zijn! Kijk eens naar het gedrag in een groep paarden, als een paard de hierargische orde niet respecteerd wordt hij (overigens niet bepaald zachtzinnig) aangepakt, maar dan ook direct en niet een tijdje later. Een paard begrijpt een terechtwijzing héél goed, als je dat op het moment zelf doet en vooral niet later. Daartegenover staat dat paarden elkaar direct ‘belonen’ voor ‘goed’ gedrag, door opname in de kudde of een plaats aan de hooibaal bijvoorbeeld.

Wij proberen ook zo met onze paarden om te gaan, als ze zich aan de regels houden krijgen ze een beloning. Een terecht wijzing van het paard is éénmalig en uitsluitend op het moment zelf en vooral niet later! Een mens kun je straffen en uitleggen waarom, ook op een later tijdstip, een paard niet. Een paard terechtwijzen en corrigeren maar doe dat direct op het moment zelf en vooral niet later! Als onze gasten hier na een week weggaan en je ziet ze op een ontspannen wijze respectvol omgaan met de paarden, en als ze dan vlak voor dat ze weggaan hun paard nog even een knuffel geven als dank voor het vele werk, tja dan denk ik, wat is dit toch mooi! Een paard zal het niet direct begrijpen, maar wel voelen en dat is belangrijk.

Passen jullie een bepaalde rij- of africhtmethode of techniek toe?

Nee wij zijn niet dogmatisch. Wij combineren meerdere methoden welke tezamen leiden tot een ontspannen manier van rijden met zachte en lichte hulpen. Denk aan een combinatie van natural horsemanship, légèreté, Buck Brannaman, Phillipe Karl en de eigen ervaring en voor het mennen vooral de methode Achenbach. Een en ander specifiek toegespitst op het buitenrijden. Wij geloven niet in een bepaald touwtje, halster of zweep, dat dient veelal commerciële doeleinden en niet de rij- of africht techniek. Ook te dogmatisch omgaan met bepaalde theorien of methodes leidt soms tot verstarring en gebruik dat niet bij het karakter van een bepaald paard past. Wij kijken naar (de ontwikkeling en het karakter van) het paard en kijken dan welke methode wij toepassen. Een round-pin, soms prima, maar soms is een vierkant werkvlak beter dat laat en leert je paard besluiten te nemen. Geen dogma’s dus maar een combinatie van methoden en leertechnieken al naar gelang het paard en het stadium van ontwikkeling waarin het zich bevindt. Onze twee oudste dochters, Xenia en Quirine, hebben ons hierbij enorm geholpen om elk jaar allerlei paarden systematisch bij te scholen en te beleren, ook dressuurmatig. Zij hebben verschillende methodes ingebracht om te beleren en te rijden. Dit naast de door ons -vooral in Frankrijk- opgedane kennis van het trektocht rijden. Deze combinatie geeft een mooi evenwicht en zo is een echt familiebedrijf ontstaan. Ook onze jongste dochter Yvanca heeft zo haar eerste schreden gezet om een aanvankelijk knap lastige pony, technisch sterk te verbeteren. Wie weet.

Ons streven is meer en meer naar de souplesse en zachtheid te gaan : zonder bit rijden, ontspannen teugel, gereduceerde hulpen geven en het paard zo min mogelijk storen. Mennen met zo licht mogelijk contact. Wij willen de menners en ruiters hier graag mee laten kennis maken, dit vooral te laten zien en ervaren, in feite dat je echt vrij makkelijk anders en veel ontspannener kunt mennen en paardrijden en dus meer plezier aan je hobby kunt beleven.

Wat is het verschil met de ervaring van de meeste ruiters die jullie ontvangen en de door jullie toegepaste methode van zachtheid en souplesse?

Veel ruiters en menners die wij ontvangen uit Nederland, België en Duitsland worden met een sterke nadruk op dressuur opgeleid. Helemaal niet verkeerd, dat legt een goede en belangrijke basis. In de fase daarna echter onstaat er vaak een soort sociale druk bij de rijscholen om aan wedstrijden mee te doen. Er wordt van zowel ruiter als paard een (top) prestatie verwacht ! Lang niet iedereen heeft zin in de manege dressuur-oefeningen te rijden onder een bepaaldedruk. Men wil lekker paardrijden zonder druk en verplichtingen. Voor veel mensen is het dan ook een verademing om bij ons heerlijk ontspannen in de natuur buiten paard te rijden en vooral te genieten.

Wij hebben je wel eens zien trailerladen met paarden welke er nooit in gingen. Verklaar dat eens.

Dat is echt een verdienste van Xenia en haar ervaring met veel paarden met evenzovele karakters. Onze ogen gingen echt open toen Xenia een paard van ons in de trailer kreeg waar wij zelf een week voor nodig hadden. Het paard werd vervolgens woedend en stampte en sloeg de hele trailer kort en klein. Wat blijkt het geheim te zijn ? Het paard moet zelf besluiten er in te gaan, dan accepteert hij dat en zal er een volgende keer zo weer in gaan ! De kunst is dus hem zover te krijgen. Dat is vooral een kwestie van meegeven en weer een stapje laten doen en soms lichte druk (van achteren)uitoefenen maar vooral niet trekken, wij kunnen het op kracht nu eenmaal nooit winnen van een paard! Als het paard er dan in loopt, laat hem er dan ook weer uitgaan, daarna gaan ze er vanzelf weer in ! Het beslissende moment is vaak dat het paard op de laadklep stil staat en een beetje links en rechts kijkt en je ziet dat hij nadenkt, het is ons vaak overkomen dat het paard dan ineens besluit zo in de trailer te stappen. In het begin sta je daar echt van te kijken!

Het dagelijkse leven van de paarden

Ook de paarden leven hier anders ze staan nooit op stal, leven in vrijheid altijd op grote weides waar veel bewegingsruimte is en sociale omgang met soortgenoten de leerschool voor de jonge paarden is. Dat geeft echt een ander rustiger en minder opgewonden paard. Een nieuwkomer krijgt bij ons eerst de tijd om tot rust te komen, te wennen aan zijn nieuwe leven en leefomgeving. Vaak begint het nieuwe paard onder aan de ladder. Hij of zij is geheel alleen en krijgt als laatste ‘toestemming’ van de groep om te eten. Na enige tijd zie je contacten ontstaan en na enkele weken is een paard meestal geheel opgenomen in de groep. Vaak is het paard dan behoorlijk van karakter verandert, je ziet dat hij de paardentaal dan verstaat. Vervolgens is het voor de mens makkelijker met hem te communiceren. Bij ons ontsnapt een paard niet als hij een keer in een opgewonden bui over of door de afrastering gaat! Hij of zij loopt gewoon naar een lekker stukje gras en staat daar urenlang rustig te grazen. Geen paniek dus, de paarden blijven altijd op het terrein, het is immers hun terrein en hun leefomgeving, waarom zouden zij daar weg gaan?

Winterrust

De meeste van onze paarden hebben rust van ongeveer 1 november tot medio maart, meer dan vier maanden dus. Een aantal menpaarden en onze eigen paarden (Noria, Mira) werken wel, zei het beperkt.Hiernaast wordt met jonge of groene paarden gewerkt, longeren, beleren, schrik en obstakeltraining en ritten van niet meer dan twee uur.

Wat is de relatie tussen de toegepaste rijtechniek (ontspannnen, lange teugel) en de gevraagde prestatie van het paard (lange afstanden, veel uren rijden).

Bedenk wel, onze paarden leveren wel degelijk een (lange afstand) prestatie op gevarieerd, zwaar terrein met hoogte en laagte verschillen. Daarvoor dien je dan ook een iets andere en veel meer ontspannen rijtechniek toe te passen. Het is géén dressuurproef en géén hindernis crossparcours ! Je kunt een paard nu eenmaal niet vijf uur per dag aan de teugel laten lopen, in hoge tempo’s rijden en hindernis na hindernis rijden! Een dressuuroefening van een halfuur, of een springconcours van 5 minuten is echt heel wat anders dan dat wat wij van onze paarden vragen, maar wel van een andere aard. Sommige ruiters hebben in het begin weleens moeite dit los te laten. Wij vinden het erg belangrijk om de energie van een paard te verdelen over een dag en vervolgens weer over de hele week en over het hele seizoen. Niet dus de eerste ochtend ik weet niet wat van je paarden vragen, maar rustig beginnen, langzaam het tempo verhogen tot een goede stap van 5 à 6 km per uur en met enige regelmaat een mooi stuk draven afgewisseld met galop.

Er wordt erg goed naar het terrein gekeken: zodra het omhoog gaat gaan wij in stap. Het vraagt echt veel te veel energie om omhoog te draven of te galopperen. Ja als er de hele dag slechts één heuvel is, ja dan kun je natuurlijk met gemak in galop naar boven, maar niet als dat er vijfentwintig zijn. Wij proberen ook een beetje afwisseling in de lengte van de dagen te creeren. Afstanden van tussen de 20 en 35 km per dag, tussen de 4 en de 6 en in bijzondere gevallen 7 uur per dag. Die grote afstanden en vele uren komen alleen bij weektrektochten voor waar je vaak géén keuze hebt m.b.t. de overnachtingsadressen. Je kunt je misschien voorstellen dat het bij zoveel uur rijden van groot belang is dat het paard niet constant onder druk staat om een bepaalde dressuurhouding aan te nemen, maar vooral ontspannen met een langere teugel en ontspannen ruiterbenen deze enorme prestaties kan uitvoeren. Niet constant aandrijven dus, de paarden lopen echt vanzelf door, het is hun werk en zij willen met de groep mee!

Kun je een voorbeeld geven van het toepassen van verkeerde rijtechniek bij jullie?

Ja, maar ik zeg er gelijk bij dat de ruiters en menners de goede techtniek in de praktijk heel snel onder de knie krijgen. Héél opvallend is de fout die veel mensen maken bij de eerste afdaling, ze houden de teugels of de leidsels kort om zoveel mogelijk controle over hun paard of aanspanning te hebben en hem bij elke stap te ondersteunen. Wat hiermee bereikt wordt is het tegengestelde, men brengt het paard uit zijn evenwicht doordat elke stap die een paard wil zetten begrensd wordt met de teugel, hierdoor kan het paard dus niet zijn eigen evenwicht vinden en zal zo juist sneller struikelen ! (Dit is dus met name een probleem als het paard meer ervaring heeft dan de ruiter. In sommige gevallen kan het wel degelijk nuttig zijn om de teugels erbij te nemen, zoals bij jonge paarden bereden door ervaren ruiters die het terrein kennen). Nee, verleng die teugels of leidsels een beetje en laat je paard zelf zoeken waar hij loopt en pas als hij echt struikelt neem je je teugel aan, dat is vroeg genoeg. Kijk eens goed naar een paard als hij op een rotsig pad loopt dat stijgt of daalt, dan loopt hij bijna nooit rechtdoor maar is hij aan ‘t zigzaggen, langs stenen en geulen, een voorpaard let héél goed op en de rest volgt bijna blindelings!

Kun je nog een voorbeeld geven?

Ja, bijvoorbeeld de ruiter die op zijn paard stapt en onzeker is (een meermaals voorkomende situatie en vooral niet iets om je voor te schamen!). Deze zal vaak met de klemzit (benen flink aan het paard, met de nodige druk) zich koste wat het kost vast willen klemmen aan zijn paard om vooral niet te vallen. Als het paard een onverwachte beweging maakt gaat hij vervolgens als een stuiterbal op en neer op zijn paard en valt onherroepelijk. Het paard denkt dat hij meer moet doen door de ‘klem’ terwijl de ruiter dit juist niet wil. De remedie is: ontspannen blijven met benen en handen !!!!!!! Maar ja, dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het zacht opgepompte balletje stuitert bijna niet, de ruiter met een ontspannen lichaam, zit vast op zijn paard! Bij mennen is dit identiek : zodra zich een potentieel spannende situatiepresenteert, anticiperen veel menners door de leidsels aanzienlijk te verkorten en zo alles onder controle te houden. Wat denkt het paard ? Oh, mijn baasje wil mij goed onder controle hebben en dus zal het wel spannend en eng zijn. Zo wordt het paard vervolgens hypernerveus ! Maak uw menpaard even attent op de situatie door even te verkorten (halve ophouding) om vervolgens reëel te verlengen en te ontspannen. In vrijwel alle gevallen leidt dit tot een ontspannen paard dat niet op of om kijkt.

Bijvoer / Krachtvoer

De voerhoeveelheden worden afgestemd per paard en per gevraagde werkhoeveelheid, d.w.z. het aantal uren en de zwaarte van het werk. Bij hele dagen rijden geven wij bijvoorbeeld zes kilo hardvoer (muesli) voor de Friezen met uitschieters van acht kilo voor de menpaarden of op de hele lange dagen. De kleinere paarden krijgen ca vijf kilo per dag. ’s Nachts eten ze dan gras.